آیت الله میرباقری: حل مسائل اقتصاد ایران بدون نگاه تمدنی ممکن نیست

به گزارش خبرنگار مهر، آیت‌الله سید محمدمهدی میرباقری عضو مجلس خبرگان رهبری در همایش حق مردم که به همت جبهه شریان و با حضور چهره‌های سیاسی در مجموعه سرچشمه برگزار شد، گفت: ما امروز با حوادث متعددی روبه‌رو هستیم؛ از تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گرفته تا مسائل داخلی. در سطح بین‌الملل، رفتارهای اخیر آمریکا را می‌بینیم و در داخل کشور نیز نمونه مشابه آن را در نوع تصمیم‌گیری‌های اقتصادی تجربه می‌کنیم. در چنین شرایطی، اگر واقعاً به‌دنبال حل مسئله هستیم، قبل از هر چیز باید مسئله را درست بفهمیم.

وی افزود: یادم هست در بیانیه گام دوم انقلاب، دعوت به «حرکت عمومی» برای حل مسائل کشور مطرح شد. رهبر انقلاب تأکید کردند که پیشران این حرکت باید جوانان باشند. در نخستین دیدار با دانشجویان پس از صدور بیانیه، در اول خرداد ۹۸، تصریح کردند که کشور نیازمند یک حرکت عمومی برای حل مسائل است، اما این حرکت شرط دارد: اول اینکه جهت‌گیری آن باید تمدنی باشد، دوم اینکه صحنه را باید در تراز تمدنی فهم کرد، و سوم اینکه راه‌حل‌ها باید زنجیره «نظر تا عمل» را طی کنند.

این عضو مجلس خبرگان گفت: در همان‌جا می‌فرمایند برای این کار، تشکل‌های مسئله‌محور شکل بگیرد، هسته‌های حل مسئله و هسته‌های پیشرفت تشکیل شود و امیدواریم مجموعه‌هایی از جنس همین تشکل‌ها وارد میدان شوند. مأموریت این هسته‌ها، شناخت مسئله، حل مسئله و روایت درست از مسئله است.

آیت الله میرباقری خاطرنشان کرد: واقعیت این است که ما امروز «روایت صحیح و مسلطی» از اقتصاد ایران نداریم. این کار، کار هسته‌های پیشرفت متشکل از جوانان و نخبگان است. البته روایت‌های مختلفی از اقتصاد ایران وجود دارد، اما آنچه مهم‌تر است، روایت کلان و تمدنی از اقتصاد کشور است. به‌عنوان مثال، یکی از ضعف‌های ساختاری اقتصاد ما نفتی بودن آن و کوتاه بودن زنجیره تولید است. ما می‌توانیم از نفت، ده‌ها و حتی صدها برابر ارزش افزوده در داخل کشور خلق کنیم، اما نظام سلطه و ساختارهای استعمار اجازه این کار را به ما نمی‌دهند؛ نه به ما و نه به بسیاری از کشورهای منطقه. آنچه به‌عنوان «توسعه» به ما نشان می‌دهند، در بسیاری موارد فقط ویترین توسعه است، نه توسعه واقعی. مواد خام ما را می‌برند و گاه تا بیست هزار برابر برای آن ارزش افزوده ایجاد می‌کنند، اما اجازه نمی‌دهند این زنجیره در داخل کشور شکل بگیرد.

وی همچنین گفت: یکی از راه‌حل‌های اساسی اقتصاد ایران، طولانی کردن زنجیره تولید و خروج از اقتصاد خام‌فروش است. در کنار آن، مسئله «دولتی‌سازی صوری اقتصاد» و انحراف در بخش خصوصی نیز مطرح است؛ بخشی که در مواردی به حیاط خلوت سرمایه‌داری جهانی در ایران تبدیل شده و تصمیم‌سازی‌های اقتصادی را به بیرون از کشور گره می‌زند و ذیل عنوان «نرمال‌سازی» توجیه می‌کند.

این عضو خبرگان رهبری بیان کرد: عرض من این است که ما قبل از هر چیز به «روایت» نیاز داریم؛ روایت دقیق، صادقانه و تمدنی از اقتصاد ایران. این روایت باید تبیین شود، روایت مسلط موجود را به چالش بکشد و تبدیل به گفتمان و فهم عمومی شود. تحقق این هدف، نیازمند هسته‌های پیشرفت است که امیدواریم ذیل احزاب و تشکل‌های انقلابی شکل بگیرند.

آیت الله میرباقری اظهار کرد: در همین‌جا یک پیشنهاد جدی دارم: ما نباید صرفاً «متخصص سیاست» یا «مدیر اجرایی» تربیت کنیم؛ ما نیازمند «سیاستمدار» هستیم. سیاستمدار کسی است که بتواند ریل‌ها را عوض کند و سیاست‌ها را تغییر دهد. ممکن است مدیری داشته باشیم که یک وزارتخانه را به‌خوبی اداره کند، اما سیاستمدار کسی است که جهت حرکت کشور را تغییر می‌دهد.

وی ادامه داد: یکی از اصلی‌ترین مسیرهای نفوذ غرب در کشور ما، نفوذ در دولت و در سطح سیاست‌گذاری است. سال‌هاست رهبر انقلاب می‌فرمایند ما در مرحله «تغییر دولت» هستیم؛ و این تغییر، بیش از هر چیز نیازمند تربیت سیاستمدار است، نه صرفاً کارشناس.

این عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: اجازه بدهید با یک استعاره عرض کنم: شما ممکن است در کارخانه‌ای که محصول نادرست تولید می‌کند، مدیران سالم و صالح بگذارید؛ اما تا وقتی ریل تولید عوض نشود، خروجی کارخانه تغییر نمی‌کند. تغییر ریل، کار مدیر نیست؛ کار سیاست‌گذار است. احزاب و تشکل‌ها باید سیاستمدار تربیت کنند؛ افرادی که فهم عمیق سیاسی داشته باشند و بتوانند مسیرها و سیاست‌های کلان کشور را تغییر دهند و سپس این تغییر را تبیین و برای جامعه روایت کنند.

آیت الله میرباقری گفت: در نهایت، راه‌حل‌های ما قبل از هر چیز نیازمند این است که حوادث را در تراز جهانی و با جهت‌گیری تمدنی بفهمیم. به‌عنوان مثال، اگر مسئله حجاب را تمدنی نفهمیم، آن را به یک دعوای سطحی بر سر پوشش تقلیل می‌دهیم؛ در حالی که حجاب، بخشی از تقابل تمدن غرب با اسلام، و بخشی از نزاع الگوی توسعه لیبرال سرمایه‌داری با الگوی پیشرفت اسلامی است. شما در بسیاری از حوزه‌ها از اشتغال و تحصیل گرفته تا روابط اجتماعی، تفریح، شهرسازی و معماری می‌بینید که ملاحظات جنسیتی نادیده گرفته می‌شود، اما وقتی به مسئله پوشش می‌رسد، آن را به‌طور هدفمند برجسته می‌کنند.

وی ادامه داد: تورم نیز دقیقاً همین‌گونه است. تصمیم‌هایی که درباره پول ملی و سیاست‌های اقتصادی گرفته می‌شود، جدا از مناسبات جهانی و تقابل‌های تمدنی نیست. اگر مسئله را در تراز جهانی نفهمیم و میدان درگیری تمدن غرب با اسلام انقلابی را نبینیم که امروز اصلی‌ترین تقابل، تقابل لیبرال‌سرمایه‌داری جهانی با اسلام انقلابی است راه‌حل‌های ما ناگزیر به راه‌حل‌های خرد، مقطعی و ناکارآمد تقلیل پیدا می‌کند.