“زنده‌ شور”؛ فراتر از کلیشه‌های دادگاهی

خبرگزاری تسنیم-امیر حسین مکاریانی: کاظم دانشی پس از «علفزار» بار دیگر به سراغ یک پرونده قضایی رفته، اما این‌بار آگاهانه مسیر خود را از کلیشه‌های مرسوم سینمای دادگاهی جدا می‌کند.

«زنده‌شور» نه درباره پیچیدگی‌های حقوقی یک پرونده است و نه درباره بازی‌های کلامی در جلسات دادگاه؛ فیلم یک‌راست به جایی می‌رود که معمولا سینما از آن پرهیز می‌کند: پای چوبه دار.

عبور از دادگاه، ورود به وجدان

«زنده‌شور» داستان مرتضی زند؛ نماینده دادستانی است که برای اجرای حکم اعدام پنج محکوم به قتل به شهری دیگر اعزام می‌شود. اما فیلم نه به گذشته پرونده‌ها علاقه‌مند است و نه به اثبات گناه یا بی‌گناهی متهمان. تمرکز دانشی بر مرحله‌ای است که قانون تمام شده، اما وجدان تازه آغاز می‌شود.

فیلم، به‌جای نمایش روند دادرسی، سراغ مفهوم «بخشش» می‌رود و دشواری تصمیم‌گیری برای کسانی را به تصویر می‌کشد که اگر حتی یک‌بار خطا کنند، باید تا پایان عمر بار آن را به دوش بکشند. این زاویه دید، «زنده‌شور» را از بسیاری از آثار مشابه متمایز می‌کند.

قصاص؛ نه نفی، نه تقدیس

ممکن است در نگاه اول، روایت فیلم به‌گونه‌ای پیش برود که شائبه ضدقصاص بودن را ایجاد کند، اما دقت در دیالوگ‌ها و کنش شخصیت اصلی نشان می‌دهد که فیلم نه در پی نفی حکم قصاص است و نه در ستایش بی‌چون‌وچرای آن. نماینده دادستان با احترام به حق قانونی اولیای دم، تلاش می‌کند راهی به سمت بخشش باز کند؛ تلاشی انسانی، نه ایدئولوژیک.

همین تعادل، یکی از نقاط قوت مهم فیلم است. «زنده‌شور» قضاوت را به مخاطب واگذار می‌کند و از صدور حکم اخلاقی مستقیم پرهیز دارد.

فیلمنامه و روایت؛ دوری از کلیشه

فیلمنامه محمد داودی از کلیشه‌های رایج دادگاهی عبور می‌کند. نه خبری از جلسات خسته‌کننده دادگاه است و نه پیچیدگی‌های اغراق‌شده پرونده. روایت ساده، تلخ و متمرکز است و همین سادگی، ضربه احساسی فیلم را تشدید می‌کند.

درگیری‌ها نیز برخلاف انتظار، بیشتر در سطوح بالادستی و در ارکان قدرت شکل می‌گیرند؛ جایی که تصمیم‌ها، پیامدهای اجتماعی و انسانی گسترده‌ای دارند. جنگ قدرتی که در انتهای فیلم شکل می‌گیرد، یکی از متفاوت‌ترین و جسورانه‌ترین بخش‌های روایت است.

بازی‌ها؛ در خدمت تلخی روایت

بازی‌های فیلم، یکدست و باورپذیرند و به سنگینی فضای اثر کمک می‌کنند. حضور بازیگرانی چون بهرام افشاری، سارا بهرامی، حامد بهداد، امیر جعفری، شبنم مقدمی و دیگران، نه برای خودنمایی، بلکه در خدمت پیشبرد روایت است. بازی‌ها اغراق ندارند و همین کنترل‌شدگی، تلخی موقعیت‌ها را واقعی‌تر می‌کند.

قهرمانی که بهای انتخاب را می‌داند

قهرمان «زنده‌شور» فردی نیست که بی‌هزینه تصمیم بگیرد. او با علم به تبعات شخصی، اداری و حتی حیثیتی انتخاب‌هایش دست به عمل می‌زند. فیلم در نمایش این جسارت، صادق و بی‌پرده است و از نشان دادن شکاف‌ها و تنش‌های درونی سیستم ابایی ندارد.

در نهایت «زنده‌شور» روایتی تلخ، انسانی و جسورانه از یکی از حساس‌ترین نقاط برخورد قانون و وجدان است. فیلم نه شعار می‌دهد، نه حکم صادر می‌کند؛ بلکه مخاطب را در موقعیتی قرار می‌دهد که ناچار به فکر کردن است. کاظم دانشی با این فیلم نشان می‌دهد که سینمای قضایی، اگر زاویه نگاهش عوض شود، هنوز حرف‌های تازه‌ای برای گفتن دارد.

انتهای پیام/