گسترش پدیده «فرار مغزها» از اراضی اشغالی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شبکه الجزیره قطر، روزنامه عبری زبان هاآرتص تأیید کرده است که خروج نخبگان علمی و دانشگاهی، به‌ویژه پس از عملیات «طوفان الاقصی»، با سرعتی بی‌سابقه افزایش یافته است.

بر اساس این گزارش، از ابتدای شکل‌گیری رژیم صهیونیستی، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و صنایع فناوری به‌طور مستقیم در خدمت پروژه اشغال و توسعه‌طلبی قرار داشتند. تل آویو با اتکا به حمایت آمریکا و غرب، توانست خود را پیشتاز در زمینه «استارتاپ‌ها» معرفی کند و ضعف جمعیتی و جغرافیایی خود را با برتری تکنولوژیک جبران کند. اما امروز این مدل در حال فروپاشی است.

شکاف عمیق میان اسرائیل سکولار و مذهبی

یکی از عوامل اصلی مهاجرت و فرار نخبگان از اراضی اشغالی، گسترش شکاف میان جریان سکولار و جریان مذهبی–قوم‌گراست. نخبگان دانشگاهی و فناوری که خود را سازندگان اسرائیل مدرن می‌دانند، اکنون شاهدند که قدرت سیاسی و منابع مالی به‌سوی جریان‌های مذهبی افراطی و احزاب راست‌گرای تندرو منتقل می‌شود. معافیت گسترده حریدی ها از خدمت نظامی، دخالت در دانشگاه‌ها، و کاهش بودجه آموزش عالی، احساس بی‌عدالتی و بی‌ثباتی را در میان نخبگان تشدید کرده است.

فروپاشی روایت امنیتی پس از ۷ اکتبر

عملیات «طوفان الاقصی» ضربه‌ای بی‌سابقه به روایت امنیتی رژیم اسرائیل وارد کرد. رژیمی که خود را «قلعه شکست‌ناپذیر» معرفی می‌کرد، اکنون درگیر جنگ‌های فرسایشی در غزه، لبنان، یمن و تقابل مستقیم با ایران است. این وضعیت برای پژوهشگران و متخصصانی که نیازمند ثبات بلندمدت هستند، به معنای آینده‌ای مبهم و پرخطر است.

سقوط مشروعیت جهانی و انزوای علمی

همزمان با جنایات رژیم صهیونیستی در باریکه غزه، جایگاه این رژیم در دانشگاه‌ها و مراکز علمی غرب به شدت آسیب دیده است. اعتراض‌های دانشجویی، تحریم‌های علمی و قطع همکاری برخی دانشگاه‌های بزرگ، همکاری با این رژیم را به یک «بار اخلاقی» تبدیل کرده است. این مسئله مستقیماً بر جایگاه علمی پژوهشگران حاضر در اراضی اشغالی و توان این رژیم برای جذب پروژه‌های بین‌المللی اثر گذاشته است.

بحران دموگرافیک و مهاجرت معکوس

بحران مهاجرت تنها به نخبگان محدود نیست؛ آمارهای رژیم نشان می‌دهد که اسرائیل با بالاترین نرخ مهاجرت منفی در دهه‌های اخیر روبه‌روست. این مسئله برای رژیمی که مشروعیت خود را بر «برتری جمعیتی یهودیان» بنا کرده، تهدیدی وجودی محسوب می‌شود. در مقابل، نرخ بالای زاد و ولد در میان فلسطینیان و همچنین اختلافات جمعیتی میان گروه‌های یهودی (حریدی‌ها، قوم‌گرایان مذهبی و سکولارها) آینده رژیم اسرائیل را بیش از پیش مبهم کرده است.

بحران در قلب پروژه صهیونیستی

مهاجرت نخبگان از اراضی اشغالی تنها خروج چند هزار متخصص نیست؛ بلکه نشانه‌ای از فرسایش توان این رژیم برای تولید دانش، حفظ برتری نظامی و ادامه اشغالگری است. در جهانی که قدرت بر پایه تولید دانش تعریف می‌شود، از دست دادن نخبگان به معنای از دست دادن توان بازتولید قدرت است. این همان نقطه‌ای است که بسیاری از تحلیلگران آن را «آغاز فرسایش تاریخی پروژه صهیونیستی» می‌دانند.