نسخه پیامبر (ص) برای روزی که در وجود امام عصر شک می‌کنند

خبرگزاری تسنیم، سعید شیری:‌ دوران غیبت فقط دوران ندیدن امام نیست؛ دوران امتحان ایمان هم هست. در چنین روزگاری ممکن است شبهه‌ها زیاد شوند، باورها سست شوند و حتی عده‌ای درباره اصل وجود امام زمان عجل الله تعالی فرجه دچار تردید شوند. برای همین است که در روایات، بارها روی «معرفت امام» تأکید شده است. انسان اگر امام زمان خودش را نشناسد، ممکن است در میان این همه حرف و شبهه، راه را گم کند. روایت «مَنْ مَاتَ وَلَمْ یَعْرِفْ إِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِیتَةً جَاهِلِیَّةً» هم اهمیت همین مسئله را نشان می‌دهد که اگر کسی بمیرد و امام زمانش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در روایتی که امام رضا علیه السلام از پدران بزرگوارش نقل کرده، درباره غیبت قائم از فرزندان خود هشدار می‌دهند. حضرت می‌فرماید غیبت آن‌قدر طولانی و شرایط آن‌قدر سخت می‌شود که بیشتر مردم می‌گویند: «خدا را در خاندان محمد نیازی نیست» و عده‌ای دیگر حتی در ولادت او شک می‌کنند. این بخش از روایت خیلی مهم است؛ چون نشان می‌دهد یکی از خطرهای دوران غیبت این است که انسان کم‌کم اصل مسئله امامت را زیر سؤال ببرد.

اما پیامبر فقط از این فتنه خبر نمی‌دهد، بلکه راه عبور از آن را هم می‌گوید: «فَلْیَتَمَسَّکْ بِدِینِهِ». یعنی کسی که آن زمان را درک می‌کند، باید دینش را محکم بگیرد. بعد هم می‌فرماید انسان با شک خودش نباید راه شیطان را باز سازد تا شیطان او را از آئین من زایل کند و از دین من بیرون برد  وَ لَا یَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ إِلَیْهِ سَبِیلًا بِشَکِّهِ‏ فَیُزِیلَهُ عَنْ مِلَّتِی. لذا شیطان از همین تردیدها استفاده می‌کند تا انسان را از مسیر دین خارج کند. پس راه مقابله با شبهه، رها کردن دین نیست؛ برعکس، باید بیشتر به دین و معارف اهل‌بیت پناه برد.

در بعضی روایات دیگر هم شدت این فتنه بیان شده است، به گونه‌ای که درباره امام موعود، اصل وجود او برای عده‌ای محل تردید می‌شود و حتی گفته می‌شود چنین کسی وجود ندارد. این مسئله نشان می‌دهد که در دوران غیبت، فقط شناخت نام و نسب امام کافی نیست. انسان باید آن‌قدر معرفت داشته باشد که وقتی موج شبهه ایجاد شد، اصل اعتقادش متزلزل نشود.

اینجاست که اهمیت دعای غریق بیشتر روشن می‌شود. امام صادق علیه السلام برای دوران فتنه و حیرت این دعا را تعلیم داده است: «یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ، ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَى دِینِکَ»؛ یعنی ای گرداننده دل‌ها، قلب مرا بر دینت ثابت نگه دار. شاید در نگاه اول دعای کوتاهی باشد، اما حرف اصلی آن بسیار مهم است: انسان در دوران فتنه باید از خدا بخواهد که دلش را حفظ کند و اجازه ندهد شبهه‌ها او را از مسیر حق جدا کنند.

اگر این روایت‌ها را کنار هم بگذاریم، یک نکته روشن می‌شود. در دوران غیبت سه مسئله به هم گره خورده‌اند: معرفت امام، تمسک به دین و مراقبت از دل در برابر شبهه. کسی که امامش را بشناسد، بهتر می‌تواند مسیر درست را پیدا کند و کسی که به دین چنگ بزند، کمتر تحت تأثیر هر موج و شبهه‌ای قرار می‌گیرد. دعای غریق هم در همین مسیر است؛ یعنی از خدا بخواهیم در روزگار حیرت، قلبمان را ثابت نگه دارد.

دوران غیبت را نباید فقط با این سؤال دید که «امام کجاست؟»؛ یک سؤال مهم‌تر این است که «ما در این دوران چگونه امام را بشناسیم و بر اعتقاد خود بمانیم؟» روایات اهل‌بیت پاسخ روشنی به این نگرانی داده‌اند: معرفت امام را جدی بگیریم، دین را رها نکنیم و برای ثابت ماندن دل‌هایمان از خدا کمک بخواهیم. شاید به همین دلیل است که دعای غریق با جمله‌ای بسیار ساده اما عمیق تمام می‌شود: «ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَى دِینِکَ».

————————–{
متن روایت:‌

^{عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ صَالِحٍ الْهَرَوِیِ‏ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص‏ وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ بَشِیراً لَیَغِیبَنَّ الْقَائِمُ مِنْ وُلْدِی بِعَهْدٍ مَعْهُودٍ إِلَیْهِ مِنِّی حَتَّى یَقُولَ أَکْثَرُ النَّاسِ مَا لِلَّهِ فِی آلِ مُحَمَّدٍ حَاجَةٌ وَ یَشُکُّ آخَرُونَ فِی وِلَادَتِهِ فَمَنْ أَدْرَکَ زَمَانَهُ فَلْیَتَمَسَّکْ بِدِینِهِ وَ لَا یَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ إِلَیْهِ سَبِیلًا بِشَکِّهِ‏ فَیُزِیلَهُ عَنْ مِلَّتِی وَ یُخْرِجَهُ مِنْ دِینِی فَقَدْ أَخْرَجَ أَبَوَیْکُمْ مِنَ الْجَنَّةِ مِنْ قَبْلُ وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ‏ الشَّیاطِینَ أَوْلِیاءَ لِلَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ‏.}