مرز باریک احتیاط و ترس در «قمر در عقرب» و تقویم نجومی
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در نگاه تاریخی، نجوم احکامی (از شاخه‌های علوم غریبه نظری) بر این باور استوار بود که موقعیت و حرکت اجرام آسمانی می‌تواند با حوادث و امور زمینی و حتی سرنوشت انسان ارتباط داشته باشد؛ از این رو برای خورشید، ماه و سیارات در تعیین زمان مناسب یا نامناسب برخی کارها نقش‌هایی قائل می‌شدند.
البته باید میان شناخت حرکات واقعی اجرام آسمانی و ادعای تأثیرگذاری آنها بر حوادث و سرنوشت انسان تفاوت گذاشت؛ در منابع اسلامی نیز اصل بحث درباره تأثیر ستارگان، تفصیل و مناقشات خاص خود را دارد.
در همین زمینه، در روایات شیعه درباره «قمر در عقرب» توصیه‌هایی نقل شده است. در کافی، در روایتی از امام صادق علیه‌السلام آمده است: «مَنْ سَافَرَ أَوْ تَزَوَّجَ وَالْقَمَرُ فِی الْعَقْرَبِ لَمْ یَرَ الْحُسْنَى»؛ یعنی «هر کس در حالی که ماه در عقرب است، سفر یا ازدواج کند، خیر و خوبی نمی‌بیند.» این روایت در کافی، جلد هشتم صفحه‌ی 275 آمده و در منابعی مانند بحارالانوار نیز نقل شده است. همچنین در وسائل الشیعه بابی با عنوان «کراهة التزویج و القمر فی العقرب» اختصاص یافته و این حکم را در قالب کراهت ازدواج در این زمان آورده است؛ بنابراین تعبیر دقیق فقهی، «حرام بودن» نیست، بلکه بحث از کراهت است.
همین باور به ارتباط میان برخی پدیده‌های آسمانی و امور زمینی سبب شده است که در طول تاریخ، تقویم‌های نجومی برای تعیین موقعیت ماه و دیگر اجرام آسمانی و مشخص کردن زمان‌هایی مانند «قمر در عقرب» پدید بیاید و لذا در میان بخشی از مردم متدین، توجه به این تقویم‌ها و رعایت زمان‌های توصیه‌شده در روایات، به‌ویژه درباره ازدواج و سفر، اهمیت پیدا کرده است؛ هرچند نباید این مسئله را به معنای نحس بودن ذاتی روزها یا تعطیل کردن زندگی در این ایام دانست.
حجت الاسلام مهدی قیاسی کارگرمقدم در گفت‌وگو با تسنیم در پاسخ به این سؤال که قمر در عقرب و صورت‌های فلکی تا چه اندازه روی زندگی و تصمیمات ما برای شروع کارها تاثیر می‌گذارد، گفت: ترساندن افراطی مردم از «قمر در عقرب» و قطعی نشان دادن آثار منفی آن، از نظر دینی و عقلی کاملاً بی‌اساس و اشتباه است. برخلاف تصورات عامیانه و بزرگ‌نمایی‌هایی که انجام می‌شود، در دیدگاه معتبر دینی و کلامی، موارد زمانی و نجومی هرگز تأثیر سرنوشت‌ساز و حتمی در زندگی انسان ندارند.وی
وی درباره میزان تأثیر قمر در عقرب گفت: تأثیر حرکت افلاک و نجوم (در صورت اثبات) صرفاً جنبه «اعدادی» (زمینه‌ساز) دارد و به هیچ وجه حتمی، قطعی و ضروری نیست. به این معنا که شرایط زمانی هرگز نمی‌توانند مانع اراده، تدبیر و توکل انسان شوند یا به صورت اجتناب‌ناپذیر بر سرنوشت فرد تأثیر بگذارند.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: برخی نگاه‌های نادرست، این موارد زمانی را به صورت قطعی و همراه با ایجاد ترس‌های عجیب (مانند بدبخت شدن یا آسیب حتمی به فرزند و زندگی) مطرح می‌کنند که چنین حرف‌ها و ترس‌هایی هیچ اعتبار و پایه‌ای ندارد. بر طبق روایات می‌توان با توکل بر خداوند، دادن صدقه و خواندن دعاهای وارده، تاثیرات منفی این ایام را برطرف کرد.
قیاسی افزود: برای مواجهه درست با این موضوع، باید سه اصل اساسی را مد نظر داشت: 1. ارزیابی دلیل معتبر: هرگونه ادعا درباره تأثیرگذاری زمان یا افلاک، پیش از هر چیز نیازمند دلیل معتبر عقلی و نقلی است. 2. غیرحتمی بودن (علت اِعدادی): بر فرض که دلیلی هم وجود داشته باشد، تأثیر آن فقط زمینه‌ساز است، نه حتمی و تخلف‌ناپذیر. 3. پرهیز از وسواس و افراط: توجه یا رعایت این مسائل تنها تا جایی که انسان را به وسواس فکری و روانی دچار نکند ایرادی ندارد.
وی درباره توصیه دینی و کاربردی در مواجهه با قمر در عقرب گفت: اولین نکته، توکل بر خدا و انجام محکم کارهاست. هرگاه تصمیم به انجام کاری گرفتید، آن را با تدبیر، درست و محکم انجام دهید و به خدا توکل کنید. با توکل بر پروردگار و لطف الهی، اگر احیاناً آسیبی هم وجود داشته باشد، برطرف خواهد شد. دومین نکته، پرهیز از تبدیل کردن نجوم به سبک زندگی است. نباید رعایت این مسائل به یک سیره قاطع، همیشگی و محور اصلی زندگی تبدیل شود. معطل کردن تصمیمات زندگی به این امور، درست مانند قفل کردن زندگی با استخاره‌های پی‌درپی و بی‌مورد است که خارج از سیره اصیل اهل‌بیت (ع) می‌باشد. سومین نکته، احتیاط معقول و بدون ترس است. اگر کسی بخواهد از باب احتیاط، کارهای مهم خود را در این زمان‌ها انجام ندهد، فی‌نفسه و در حد معقول اشکالی ندارد؛ اما نباید اجازه دهد این احتیاط، شادابی زندگی را بگیرد یا ترس و اضطراب ایجاد کند.
این کارشناس مذهبی با اشاره به استفتائی از دفتر مقام معظم رهبری درباره حکم ازدواج در ایام «قمر در عقرب» گفت: ایشان برگزاری مراسم ازدواج را بلامانع دانستند با قید اینکه صیغه‌ی عقد نکاح کراهت دارد.
انتهای‌پیام/
