شکار «پریدیتور» آمریکایی بر فراز هرمز؛ آسمان ایران ناامن برای دشمن

خبرگزاری مهر-گروه سیاست-هادی رضائی: روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی امروز سه‌شنبه از انهدام یک فروند پهپاد پیشرفته آمریکایی MQ-1 در آسمان تنگه هرمز خبر داد.

بر اساس این گزارش، این پهپاد توسط سامانه نوین پدافند پیشرفته نیروی هوافضای سپاه و تحت کنترل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور رهگیری و منهدم شده است.

اگرچه جزئیات فنی این عملیات از سوی سپاه اعلام نشده است، اما تأکید بر نقش «شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور» در این عملیات، یک نکته مهم را روشن می‌کند؛ مقابله با پرنده‌های متخاصم صرفاً به عملکرد یک سامانه پدافندی محدود نیست، بلکه حاصل اتصال زنجیره‌ای از کشف، شناسایی، رهگیری، تصمیم‌گیری و درگیری با هدف است.

MQ-1؛ چشم پرنده آمریکایی در میدان نبرد

پهپاد MQ-1 Predator که به «پریدیتور» یا «شکارچی» نیز شناخته می‌شود، یکی از شناخته‌شده‌ترین پهپادهای نظامی آمریکا در دو دهه گذشته است.

این پهپاد در ابتدا برای مأموریت‌های شناسایی و مراقبت طراحی شد، اما در ادامه با تجهیز به تسلیحات، قابلیت اجرای عملیات تهاجمی نیز پیدا کرد. MQ-1 به سامانه‌های اپتیکی و فروسرخ مجهز است و می‌تواند برای مدت طولانی در منطقه عملیاتی باقی بماند و اطلاعات مربوط به تحرکات زمینی و نظامی را جمع‌آوری و به مرکز کنترل منتقل کند.

مهم‌ترین مزیت این پرنده برای ارتش آمریکا، الزاماً سرعت بالا یا قدرت مانور آن نیست؛ بلکه توان ماندگاری در آسمان، جمع‌آوری اطلاعات و انتقال لحظه‌ای داده‌های میدان نبرد است.

به همین دلیل، رهگیری و انهدام چنین پرنده‌ای پیش از آنکه بتواند مأموریت اطلاعاتی خود را تکمیل کند، از منظر نظامی دارای اهمیت است.

هرمز؛ نقطه‌ای که پدافند ایران باید در آن هوشیار باشد

اهمیت این عملیات زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم محل انهدام پهپاد اعلام‌شده، تنگه هرمز است؛ یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های راهبردی جهان و منطقه‌ای که همواره در کانون تحولات امنیتی خلیج فارس قرار داشته است.

تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی ایران تنها یک آبراه جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از عمق راهبردی و محیط امنیت ملی کشورمان محسوب می‌شود. از این رو، هرگونه پرواز اطلاعاتی و نظامی نیروهای فرامنطقه‌ای در این محدوده می‌تواند با واکنش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مواجه شود.

شکار MQ-1 در چنین منطقه‌ای از این منظر حائز اهمیت است که نشان می‌دهد شبکه پدافند هوایی کشور، فعالیت پرنده‌های بدون‌سرنشین را در یکی از حساس‌ترین مناطق پیرامونی ایران رصد می‌کند.

تکرار شکار پهپادهای آمریکایی

این نخستین بار نیست که منابع ایرانی از هدف قرار گرفتن پهپادهای آمریکایی خبر می‌دهند.

در سال‌های گذشته نیز ایران سابقه انهدام پهپادهای آمریکایی از جمله MQ-1 و MQ-9 را داشته است؛ موضوعی که در کنار توسعه سامانه‌های بومی پدافند هوایی، به یکی از نشانه‌های تقویت توان مقابله ایران با پرنده‌های شناسایی و رزمی تبدیل شده است.

در کنار MQ-1، گزارش‌های متعددی نیز درباره هدف قرار گرفتن پهپادهای MQ-9 Reaper آمریکا منتشر شده است؛ پهپادی که از نظر نسل و قابلیت‌های عملیاتی پیشرفته‌تر از MQ-1 محسوب می‌شود.

پیام شکار جدید برای آمریکا

اهمیت عملیات اخیر را نباید صرفاً در سقوط یک فروند پهپاد خلاصه کرد. پهپادهای شناسایی در جنگ‌های مدرن بخشی از زنجیره اطلاعاتی و فرماندهی نیروهای نظامی محسوب می‌شوند و اطلاعات حاصل از آنها می‌تواند برای شناسایی موقعیت نیروها، سامانه‌های دفاعی و تحرکات نظامی مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین انهدام این پرنده، علاوه بر حذف یک وسیله پرنده، به معنای قطع یک مأموریت اطلاعاتی و تحمیل هزینه به طرف مقابل است.

از سوی دیگر، تکرار چنین عملیات‌هایی نشان می‌دهد توسعه پدافند هوایی کشورمان طی سال‌های گذشته صرفاً به افزایش تعداد سامانه‌ها محدود نمانده و موضوعاتی همچون شبکه‌سازی، کشف اهداف، فرماندهی و کنترل و هماهنگی میان اجزای مختلف پدافند نیز مورد توجه قرار گرفته است.

آسمان ایران؛ عرصه آزمون قدرت پدافندی

جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده است که اجازه نخواهد داد حریم هوایی کشور به محلی برای جمع‌آوری اطلاعات و فعالیت‌های نظامی نیروهای بیگانه تبدیل شود.

از سرنگونی پهپادهای آمریکایی در روز هاو سال‌های گذشته تا عملیات‌های اخیر، یک پیام مشترک در عملکرد پدافند هوایی کشور دیده می‌شود: هرچه پرنده متخاصم از فناوری پیشرفته‌تری برخوردار باشد، کشف و رهگیری آن برای شبکه پدافندی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بر همین اساس، انهدام MQ-1 بر فراز تنگه هرمز را می‌توان جدیدترین نمونه از تلاش نیروهای مسلح کشورمان برای حفظ امنیت آسمان و آب‌های پیرامونی ایران و جلوگیری از فعالیت آزادانه پرنده‌های اطلاعاتی و نظامی بیگانه دانست؛ عملیاتی که بار دیگر نشان داد تنگه هرمز و آسمان پیرامونی کشورمان، منطقه‌ای رهاشده برای فعالیت نیروهای فرامنطقه‌ای نیست.