واکسیناسیون ادراکی و بلوغ شناختی ایرانیان تا غلبه عقلانیت جمعی
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در پی فراخوان رسانهای این خبرگزاری با عنوان «سال نهم جنگ» و با هدف بازخوانی روند بلوغ اجتماعی ایرانیان از دفاع مقدس تا تحولات اخیر منطقه، دکتر سیمیاری، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگویی تفصیلی به بررسی ابعاد این تحول پرداخت.
وی با اشاره به شکلگیری نوعی «واکسیناسیون شناختی» در جامعه ایران، اظهار کرد: پس از تحولات ناشی از طوفان الاقصی، نهتنها افکار عمومی در ایران بلکه در سطح بینالمللی نیز شاهد نوعی دگردیسی ادراکی بودهایم. این تحول را میتوان هم در حضور میدانی مردم در داخل کشور و هم در واکنشهای دانشگاهی و اجتماعی در کشورهای غربی نسبت به مسئله فلسطین مشاهده کرد.
به گفته وی، افزایش حساسیت مراکز مطالعاتی غرب نسبت به رشد گرایشهای ضدصهیونیستی، نشان میدهد که مسئله فلسطین از یک موضوع صرفاً منطقهای عبور کرده و به یک مسئله امنیتی-ادراکی در مقیاس جهانی تبدیل شده است.
سیمیاری با تأکید بر تجربه تاریخی جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: انباشت مواجهات ایران با طیف متنوعی از تهدیدات—از جنگ تحمیلی و فعالیت گروهکها تا آشوبهای داخلی در دهههای مختلف—موجب شده جامعه بهصورت مستمر در معرض جنگ ترکیبی قرار گیرد؛ وضعیتی که در نهایت به ارتقای سطح تابآوری و شکلگیری ایمنی شناختی انجامیده است.
وی در تبیین این وضعیت از تمثیل پزشکی استفاده کرد و گفت: همانگونه که واکسن در ابتدا واکنشهایی ایجاد میکند اما در ادامه به ایمنی میانجامد، جامعه ایران نیز پس از عبور از دورههای التهاب، به مرحلهای از ثبات و مقاومت رسیده است.
این کارشناس با اشاره به تحولات یکسال اخیر افزود: شکلگیری یک سهگانه بحران شامل طوفان الاقصی، جنگ دوازدهروزه و ناآرامیهای دیماه، در نهایت به افزایش قدرت تشخیص افکار عمومی انجامید و فاصله میان واقعیت میدانی و روایتهای رسانهای غرب را آشکارتر کرد.
وی خاطرنشان کرد: بازنمایی گسترده خشونت علیه غیرنظامیان در منطقه، بهویژه در غزه و لبنان، موجب تضعیف اعتبار دستگاه تبلیغاتی غرب شد و نسل جدید را با تناقض میان ادعاهای حقوق بشری و واقعیتهای میدانی مواجه ساخت.
سیمیاری در ادامه به شکست محاسبات امنیتی غرب اشاره کرد و گفت: در مقاطع مختلف، از جمله در جنگ دوازدهروزه، برآورد این بود که فشار خارجی میتواند به فروپاشی داخلی منجر شود؛ اما در عمل، جامعه ایران نهتنها دچار واگرایی نشد، بلکه انسجام بیشتری از خود نشان داد.
وی یکی از نشانههای این انسجام را افزایش مشارکت مردمی در گزارشدهیهای امنیتی دانست و افزود: این رفتار نشاندهنده همسویی جامعه با امنیت ملی و یکی از شاخصهای مهم بلوغ اجتماعی است.
این تحلیلگر همچنین به تغییر راهبرد غرب پس از ناکامی در سناریوهای پیشین اشاره کرد و گفت: تمرکز جدید بر ایجاد تعارضهای اجتماعی و فرهنگی، از جمله در حوزههای اقتصادی و سبک زندگی، با هدف اثرگذاری غیرمستقیم بر افکار عمومی دنبال شد؛ با این حال، این تلاشها نیز با درک دقیقتر جامعه از واقعیتها، با موفقیت محدود مواجه شد.
وی تأکید کرد: مشاهده عینی تحولات منطقه، بهویژه در کشورهایی مانند عراق و سوریه، باعث شده افکار عمومی ایران نسبت به روایتهای مداخلهگرایانه غرب دچار تردید جدی شود و میان ظاهر و باطن این روایتها تمایز قائل گردد.
سیمیاری در بخش دیگری از این گفتوگو به پدیده «شهروند خبرنگار» پرداخت و آن را یکی از پروژههای مهم رسانهای غرب دانست که با هدف تبدیل هر فرد به یک کنشگر ادراکی طراحی شده است.
به گفته وی، این پروژه که از دهههای گذشته توسط سرویسهای اطلاعاتی غرب توسعه یافته، در ابتدا ابزاری مؤثر در عملیات روانی بود، اما در تحولات اخیر تا حدی کارکرد معکوس یافته و به انتقال واقعیتهای میدانی به افکار عمومی جهان کمک کرده است.
وی با اشاره به تجربه سوریه افزود: در حالی که پیشتر تصویرسازی رسانهای توانسته بود روایتهای غیرواقعی را غالب کند، امروز همان ابزار تصویری به بازنمایی پیامدهای واقعی فروپاشی و بیثباتی کمک کرده و موجب افزایش سطح آگاهی عمومی شده است.
این کارشناس در عین حال به چالشهای فضای مجازی در ایران اشاره کرد و گفت: با وجود این بلوغ، فقدان حکمرانی منسجم رسانهای میتواند زمینهساز اختلال اطلاعاتی و غلبه شایعات شود؛ مسئلهای که در برخی مقاطع، از جمله ناآرامیهای اخیر، قابل مشاهده بوده است.
وی تصریح کرد: اتکای بخشی از جامعه به منابع غیررسمی و فاقد هویت، میتواند قدرت تحلیل را کاهش داده و رفتارهای هیجانی را جایگزین تصمیمگیری عقلانی کند.
سیمیاری در پایان تأکید کرد: جامعه ایران در مسیر ارتقای بلوغ شناختی و رسانهای، دستاوردهای مهمی کسب کرده است؛ اما تثبیت این وضعیت، مستلزم ارتقای سواد رسانهای، بازتعریف نقش رسانهها و اعمال حکمرانی مؤثر در فضای مجازی خواهد بود.
انتهای پیام/
