روایتهایی متفاوت از نسبت آدمهای امروزی با واقعه عاشورا
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، درباره حادثه عاشورا و قیام اباعبدالله حسین(ع) در درازای تاریخ آثار و تألیفات بسیاری منتشر شده است. در سالهای اخیر نیز آثاری بدیع و نو خلق شدهاند که روایت عاشورا را خواندنیتر کردهاند. یکی از این آثار بدیع و تازه، مجموعه «کآشوب» از نشر اطراف است.
“کآشوب” مجموعه کتابهایی در مورد محرم و سنت روضهخوانی آن است. نشر اطراف از سال 96 جمعآوری روایتهای روضه را آغاز کرد و برای این کار به سراغ آدمهای مختلفی در سرتاسر ایران رفت؛ از فیلمسازی در پایتخت تا معلمی در جنوب و کشاورزی در شرق کشور. حاصل کار، صد و پنج روایت است که طی شش سال و در قالب پنج کتاب «کآشوب»، «رستخیز»، «زان تشنگان»، «رهیده» و «مهمانگاه» منتشر شدهاند. در هر یک از این کتابها، چندین نویسنده از مهمترین روضههای زندگیشان گفتهاند و در قالب جستارهایی کوتاه، خواندنی و صمیمی آنها را روایت کردهاند.
مجموعه کآشوب شامل پنج کتاب است که طی پنج سال منتشر شده که “کآشوب” نخستین جلد این مجموعه است.
کتاب «کآشوب» دربردارنده 23 روایت از نویسندههای مختلف است که با دیدگاههایی متفاوت درباره نسبت خودشان با محرم و روضههای این ماه نوشتهاند. این جستارها با زبانی ساده و لحنی صمیمی نوشته شده و هرکدام به نوعی ردپای اقلیم و تجربیات زیسته نویسنده را در خود دارد.
آنچه این اثر را متمایز میکند، نگرش متکثر و دغدغههای متفاوت نویسندگان و تعلقشان به انواع طیفهای فکری است که در نهایت باعث شده روایتشان از پدیده عاشورا کاملاً منحصربهفرد شود.
در کتاب «کآشوب» نویسندگانی از طیفهای مختلف فکری تلاش کردهاند گزارشی صادقانه و عینی از روضههایی که شنیدهاند بدهند؛ روضههایی که برایشان عمیقاً تأثیرگذار بوده، با آنها آمیخته شدهاند و در تمام عمر با آنها زندگی کردهاند.
نفیسه مرشدزاده، به عنوان دبیر این مجموعه، به سراغ بیستوسه نویسنده رفته و از آنها خواسته روایتهای واقعی و مستندی از این واقعه ارائه دهند. این نویسندگان از طیفهای فکری مختلفی هستند و دغدغههای متفاوتی دارند، اما عاشورا همان نقطهای است که آنها را به هم مرتبط میکند. از جمله راویان کتاب میتوان به حامد آقاجانی، اعظم ایرانشاهی، سیداحمد بطحایی، زهره ترابی، معصومه توکلی، علی جعفرآبادی، مریمالسادات حسینیسیرت، احسان حسینینسب، احسان رضایی، آرش سالاری، محبوبه سربی، هادی سهلآبادی، مهدی شادمانی، علی غبیشاوی، محسن حسام مظاهری، سیداکبر موسوی و نرگس ولیبیگی اشاره کرد.
رستخیز:
خواندن روایتهای عزاداری محرم فقط ما را با تنوع و گستردگی صداهای دیگر و سبکهای مختلف و منحصربهفرد سوگواری دینی آشنا نمیکند، بلکه میتواند واجد معانی انسانی جدیدی هم باشد. کتاب «رستخیز» که بخش دوم از مجموعه کآشوب محسوب میشود، با همین هدف نگاشته شده تا تجربهای متفاوت به خواننده عرضه کند.
در این کتاب بیستوچهار روایت متفاوت از سوگواری در ماه محرم گردآوری شده که از دیدگاههای مختلف به این پدیده نگریستهاند. نفیسه مرشدزاده به عنوان دبیر مجموعه تلاش کرده نویسندگانی از طیفهای فکری و فرهنگی مختلف را انتخاب کند؛ به این شکل وقتی روایتها در کنار هم قرار میگیرند، مخاطب با دنیا و تجربهای بزرگ و منحصربهفرد مواجه میشود.
در دنیای امروز که مسئله بیمعنایی به یک بحران تبدیل شده، سوگواری محرم و عاشورا یکی از معدود دستاویزهایی است که میتواند به زندگی معنا بدهد. روضهخوانی، سینهزنی و دیگر سنتهای این ماه نه فقط تسکینبخش هستند، که میتوانند راهگشا و راهنما نیز باشند؛ کمااینکه بسیاری از افراد از این آیینها تأثیر گرفتهاند و مسیر زندگیشان تغییر کرده است.
کتاب «رستخیز» دربردارنده روایتهایی از همین دست است. در جستارهای کتاب، نویسندگانی همچون احسان عبدیپور، زینب ابراهیمزاده، معین ابطحی، رؤیا پورآذر، حبیبه جعفریان، علی حسنآبادی، سمیهسادات حسینی، محمدسرور رجایی، علی زند، علی سیفالهی، زهرا شاهی، مهدی شریفی، امین شیرپور و غلامرضا طریقی از تجربههایی نوشتهاند که در دل سنت عزاداری این روزها و در همین کوچهها و تکیهها شکل گرفته و دریافت و برداشتی تازه با خود آورده است؛ شنوندههایی که از مجلس روضه، خردهای اندیشه، اندکی شهود یا تغییری کوچک غنیمت بردهاند.
زان تشنگان:
کتاب «زان تشنگان»، بخش سوم از مجموعه کآشوب، دربردارنده روایتهایی از عاشورا و مراسمها و آیینهای آن است. بیستوچهار نویسنده از گوشهوکنار ایران و دنیا از سنتهای این ماه، عزاداریها و روضههای آن گفتهاند و در قالب ناداستانهایی مستند، کوتاه و خواندنی تجربهشان از مواجهه با این پدیده را توضیح دادهاند.
این نویسندگان که دیدگاهها و تفکرات متفاوتی دارند، تلاش کردهاند از منظر خود به این واقعه بنگرند. «زان تشنگان» ماجرای سرایت دلبستگی و قصه دستبهدست شدن سرسپردگی ابدی به محرم است.
محرم و عاشورا برای بسیاری از ایرانیان فراتر از یک سوگواری ساده است. این ماه با آیینها و سنتهایی گره خورده که ریشه در عمیقترین احساسات و عواطفمان دارد. مراسمی است که هر بار تغییرمان میدهد و از ما آدمهای بهتری میسازد. اما نه فقط حضور در این مراسمها، که خواندن روایتهای مرتبط با آن هم میتواند اثرگذار و خوشایند باشد.
کتاب «زان تشنگان» که جلد سوم از مجموعه کآشوب است، دربردارنده تعدادی از خواندنیترین روایتهای محرم و سوگواریهای مربوط به آن است. در این کتاب بیستوچهار نویسنده درباره خاطرهانگیزترین محرم عمرشان صحبت کردهاند و در قالب ناداستانهایی صمیمی از مواجهه با این تجربه گفتهاند و احساساتشان را صادقانه گزارش دادهاند.
نفیسه مرشدزاده در کتاب «زان تشنگان»، مثل دیگر کتابهای مجموعهاش، به سراغ نویسندگانی با نگرشها و تفکرات متفاوت رفته است؛ کسانی که ظاهراً با هم فرق دارند و از هم دورند، اما در یک نقطه به هم میرسند: عاشورا. همه این نویسندگان کوشیدهاند بیپرده از سوگواریهایی که تغییرشان داده و روضههایی که آنها را منقلب کرده بگویند.
در این کتاب نویسندگانی همچون مصطفی اصانلوی، مونا تاروردی، دریا چوبین، روحالله رجایی، مهدی شادمانی، محمدعلی فارسی، محمد ملاعباسی و احسان ناظمبکایی حضور دارند و خاطراتشان از روضهها و سوگواری ماه محرم را بازگو کردهاند.
رهیده:
کتاب رهیده جلد چهارم از مجموعۀ کآشوب است. در این کتاب 18 نفر از گروههای مختلف اجتماعی با گرایشهای فکری متفاوت دربارۀ رابطهشان با محرم نوشتهاند. تفاوت سبک زندگی و دغدغههای نویسندگان باعث شده که هر کدام از زاویهای به این ماجرا نگاه کنند؛ محرم در اردوگاههای رژیم بعث، سفر اربعین با مسافری کانادایی، عزاداری پاکستانیها در حاشیۀ پایتخت، آماده کردن یک تعزیه به همراه کودکان روستایی در تربتحیدریه، گشتوگذار توریستی در مجالس سخنرانی پایتخت و سفر غیرقانونی به عراق بخشی از موضوعات متفاوتی است که در این کتاب روایت شده است.
در کتاب رهیده نویسندگانی همچون قاسم فتحی، محبوبه کلایی، جواد ماهر، علیرضا محبی، ماجده محمدی، هادی مقدمدوست و سمیرا هاشمی به عنوان مهمان حضور داشتهاند و خاطره و روایتشان از سوگواری و روضه و دیگر آیینهای ماه محرم را بازگو کردهاند.
مهمانگاه:
در کتاب «مهمانگاه» 15 نویسنده از نسبت امروز خودشان با واقعه سال 61 هجری نوشتهاند. نویسندگان این کتاب سبک زندگی، شغل و دغدغههای متفاوتی دارند و فارغ از نسبتشان با عاشورا و عزای حسینی، با جسارت و شهامت قلم به دست گرفتهاند و بیپرده از باورها و تردیدها، سنتها و سنتشکنیها، امیدها و ناامیدیها، قهرها و آشتیها، پیوستنها و بریدنها و ثباتها و تغییرهایشان در گذر زمان نوشتهاند. گاه شیفتگی است که از اینجا و آنجای متن بیرون میزند، گاه استیصال حاصل از نیافتن پاسخ و گاه نیاز به شنیدن گزارش عبور از مصیبتی عظیم به امید یافتن راه رهایی. بعضی متنها «آنِ» تکاندهندهای به تجربیات خواننده میافزایند و بعضی او را در وادی پرسشهای بنیادین آدمی رها میکنند.
وقتی میرزا محمدتقی مامقانی در شرح به میدان رفتن علیاکبر نوشت «من ز بهر دادن جان میروم / سوی مهمانگاه جانان میروم» احتمالاً با پسوند «گاه» میخواست اسم مکان بسازد. ولی اگر او «گاه» را پسوند زمان گرفته باشد، تصویر مهمانگاه در شعرش تکاندهندهتر از اسم مکان میشود: موسم مهمان، مقام مهمان. وقت حسین. وقتی که با هم وعده داشتند.
«گاه» پسوند مشترک زمان و مکان، برای عاشورا، برای واقعهای است که هیچوقت نمیفهمیم اتفاقی در زمان بوده یا در مکان. پسوندی سرگردان میان زمان و مکان برای محرم که هیچوقت نمیفهمیم مثل زمان در حرکت به ما رسیده یا مکانی است که بهش رسیدهایم.
نویسندگان کتاب مهمانگاه نیز از تجربۀ مواجههشان با سرگردانی و حیرت همین واقعۀ بزرگ میگویند.
نفیسه مرشدزاده دبیر کتاب مهمانگاه بوده و از نویسندگانی همچون فاطمه بهروزفخر، علی پیرحسینلو، زهره ترابی، مکرمه شوشتری، زهرا صنعتگران، مهری رحیمزاده و زهره عواطفی حافظ دعوت کرده روایتشان از خاطراتشان در مورد سوگواریها، روضهها و آیینهای این ماه بنویسند.
انتهای پیام/
