راز انقلاب اسلامی؛ پیام تازه ایران برای جهان آینده

 به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، هذیلی منصر استاد دانشگاه قیروان تونس در نشست علمی با موضوع نقش امام مجاهد شهید در تقریب مذاهب که به همت پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی برگزار شد، بر دستیابی به حقیقتی­ عمیق از جایگاه انقلاب اسلامی در معادلات جهانی تاکید کرد.

وی در ادامه افزود: در سال 1357 برخی نویسندگان غربی انقلاب اسلامی را به زلزله­ی بزرگ تشبیه کردند، اما معتقد بودند این زلزله یک نقص اساسی داشت؛ اینکه پیام و حقیقت آن برای جهانیان روایت نشد. به تعبیر قرآن، «تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا» محقق نشد و جهان نتوانست راز این تحول را بشناسد.

هذیلی المنصر با اشاره به تحولات اخیر اظهار داشت: امروز و پس از شهادت امام شهید، همان اندیشمندان از موج دوم همان زلزله سخن می‌گویند. حالا به عقیده­ی من جهان بیش از هر زمان دیگری برای شنیدن حقیقت انقلاب اسلامی آماده شده و این فرصت تاریخی را نباید از دست داد.

این استاد دانشگاه قیروان تونس با تأکید بر اهمیت جهاد تبیین تصریح­کرد: اگر ایران بتواند حقیقت انقلاب اسلامی را برای ملت‌ها تبیین کند، آثار این حرکت محدود به مرزهای ایران نخواهد بود، بلکه سراسر جهان اسلام و حتی نظام بین‌الملل را تحت تأثیر قرار خواهد داد. از این رو، امروز مأموریت اصلی، روایت درست این حقیقت برای افکار عمومی جهان است.

وی با تحلیل وضعیت کنونی غرب خاطر نشان­کرد: جهان امروز در برابر انقلاب اسلامی دچار نوعی دهشت فلسفی شده است؛ دهشتی که مقدمه تولد یک عقلانیت تازه به شمار می‌رود. غرب با دستگاه مفهومی کنونی خود قادر به فهم انقلاب اسلامی نیست و برای درک این پدیده ناچار است بنیان‌های عقلانیت خود را مورد بازنگری قرار دهد.از همین رو، کشورهای غربی تصور می‌کردند ایران کشوری ضعیف و وابسته است، اما هنگامی که مشاهده کردند جمهوری اسلامی با قدرت وارد یک رویارویی وجودی با قدرت‌های بزرگ شده، با پارادوکسی جدی روبه‌رو شدند، و همین شگفتی، زمینه شکل‌گیری پرسش‌های جدید در جهان غرب را فراهم کرده است. وی با بیان این­که این وضعیت به سود جمهوری اسلامی است، بیان داشت: از دل این حیرت، عقلی تازه متولد خواهد شد، زیرا هیچ تمدنی بدون عبور از مرحله شگفتی و پرسش‌های بنیادین، به تحول معرفتی دست نمی‌یابد.

المنصر در ادامه این نشست با اشاره به تفاوت مأموریت امام خمینی(ره)، رهبر شهید انقلاب و آیت الله سید مجتبی خامنه­ای رهبر معظم انقلاب اسلامی اظهار داشت: مأموریت امام خمینی(ره) بنیان‌گذاری نظام اسلامی در ایران بود، رهبر شهید این حرکت را در سطح منطقه گسترش دادند و امروز حضرت آیت الله سید مجتبی خامنه­ای رهبر معظم انقلاب مأموریت دارند این گفتمان را در مقیاس جهانی امتداد دهند، از همین رو جهان بیش از گذشته در برابر پیام انقلاب اسلامی قرار گرفته است.

استاد دانشگاه قیروان با اشاره به تفاوت عقلانیت ایرانی و عقلانیت غربی افزود: جهان آینده شاهد استمرار دو گونه عقلانیت خواهد بود؛ نخست، عقل ایرانی و دوم، عقل غربی است. آن­چه امروز از آن به عنوان عقل غربی یاد می‌شود نیز تا حد زیادی تحت سیطره عقلانیت غرب قرار گرفته و هنوز استقلال نظری لازم را پیدا نکرده است. بنابراین، تفاوت انقلاب اسلامی با دیگر الگوهای سیاسی صرفاً در پاسخ‌هایی که ارائه می‌دهد نیست، بلکه در بنیان عقلانیت آن نهفته است. همچنین نقطه ثقل این عقلانیت، عقل ولی است؛ عقلی که نه عقل سلطان، نه عقل فرمانده نظامی و نه عقل یک مدیر اجرایی، بلکه عقل روح امت به شمار می‌آید.

منصر با تبیین مفهوم ولایت فقیه اظهار کرد: فهم این حقیقت برای بسیاری از اندیشمندان خارج از سنت شیعی دشوار است، زیرا ولایت فقیه را با الگوهای متعارف قدرت سیاسی مقایسه می‌کنند،در حالی که ولی‌فقیه پدیده‌ای کیفی است، نه کمی. جهان غرب بر اساس منطق عدد و کمیت حرکت می‌کند، اما عقلانیت ایرانی بر پایه معنا، تأویل و حقیقت استوار است. از همین رو، عقل غربی عقل عدد است، اما عقل ایرانی عقل حروف است، یعنی عقلی که ظرفیت فهم لایه‌های گوناگون حقیقت را دارد و می‌تواند معانی متکثر را در دل یک واقعیت کشف کند. از همین رو، تفاوت این دو عقلانیت، تفاوتی ماهوی و تمدنی است.

این استاد دانشگاه تونس با اشاره به جایگاه معنویت در اندیشه انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: اگرچه عقلانیت انقلابی از عالم روح آغاز می‌شود، اما هرگز از سیاست، اقتصاد و زندگی اجتماعی فاصله نمی‌گیرد، بلکه حرکت از معنویت به سوی ساختن جامعه و تمدن را دنبال می‌کند، در حالی که عقلانیت مدرن از ماده آغاز می‌شود و در همان ماده نیز متوقف می‌ماند.

وی با تحلیل مراحل شکل‌گیری انقلاب اسلامی افزود: امام خمینی(ره) پیش از هر چیز به تربیت قلب انسان ایرانی پرداختند و روح انقلابی را در جامعه دمیدند. در دوره رهبر شهید، این روح به عرصه اجتماع، نهادسازی، پیشرفت علمی، قدرت دفاعی و تمدن‌سازی وارد شد و انقلاب از مرحله قلب به مرحله عینیت اجتماعی رسید. البته الگوی حکمرانی امام خمینی(ره) بیش از آن­که مبتنی بر گفت‌وگوی استدلالی باشد، بر تحول روحی و اشراقی استوار بود، اما در دوره رهبر شهید، این عقلانیت وارد مرحله گفت‌وگوی اقناعی و تمدنی شد و توانست در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، دفاعی و اجتماعی تجلی پیدا کند.

المنصر انقلاب اسلامی را پیش از هر چیز انقلابی معرفتی توصیف کرد و تصریح­کرد: اگر این بنیان معرفتی تقویت نشود و در برابر عقلانیت غربی عقب‌نشینی کند، به تدریج در عرصه‌های صنعت، اقتصاد و فناوری نیز دچار وابستگی خواهد شد. بنابراین، استقلال حقیقی جمهوری اسلامی از استقلال معرفتی آن آغاز می‌شود.

استاد دانشگاه قیروان با اشاره به پیشینه علمی خود اظهار داشت: من به عنوان پژوهشگر زبان و ادبیات فرانسه، از منظر اندیشه غرب با انقلاب اسلامی سخن می‌گویم و معتقدم امروز غرب بیش از هر زمان دیگری آمادگی شنیدن پیام عقلانیت ایرانی را دارد؛ البته به شرط آنکه ایران بتواند این عقلانیت را برای جهان ترجمه کند. البته  مقصود از ترجمه، صرفاً برگردان کتاب‌ها به زبان‌های مختلف نیست، بلکه ترجمه فرهنگی و گفتمانی است، چرا که ایران باید بتواند روح اندیشه خود را برای جهان تبیین کند تا دیگر ملت‌ها نیز امکان فهم آن را پیدا کنند.

منصر در ادامه خاطرنشان کرد: انسان غربی هنگامی که با شخصیت ولی‌فقیه روبه‌رو می‌شود، تلاش می‌کند همه چیز را با معیارهای رایج قدرت سیاسی توضیح دهد؛ این­که در کدام دانشگاه تحصیل کرده، چه میزان قدرت نظامی دارد یا چگونه محبوبیت اجتماعی پیدا کرده است، در حالی که حقیقت ولایت فقیه با این معیارها قابل فهم نیست. بنابراین ولی‌فقیه را باید در امتداد سنت نبوی فهمید، نه در چارچوب دانشگاه‌های غربی. سرچشمه این عقلانیت، نور، اشراق و حکمت است.

استاد دانشگاه قیروان تونس با اشاره به بحران‌های تمدنی غرب خاطر نشان­کرد: امروز بسیاری از اندیشمندان غربی نیز پذیرفته‌اند که تمدن غرب دیگر قادر به ادامه مسیر گذشته نیست و در انتظار افقی تازه قرار دارد. به باور من، الگوی ایرانی می‌تواند پاسخگوی این نیاز تاریخی باشد. از همین رو، ایران اکنون باید از مرحله حل مسائل داخلی عبور کند و به مأموریت تمدنی خود در سطح جهان بیندیشد. پروژه آینده جمهوری اسلامی تنها ساختن ایران نیست، بلکه ارائه الگویی نو برای اصلاح جهان است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم صبر راهبردی پرداخت و بیان داشت: آن­چه امروز در ادبیات سیاسی از آن با عنوان صبر راهبردی ایران یاد می‌شود، ریشه در عقلانیت ایرانی دارد، عقلی که تنها به اکنون نمی‌اندیشد، بلکه افق‌های بلند آینده را نیز در تصمیم‌گیری‌های خود لحاظ می‌کند. به همین دلیل ممکن است عقل ایرانی در ظاهر آرام و کند به نظر برسد، اما این آرامش برخاسته از نگاه بلندمدت و قدرت تصرف در زمان است.

هذیلی المنصر در پایان این نشست و در جمع بندی سخنان خود اظهار داشت: اگر ایران بتواند ضمن حفظ استقلال معرفتی خود، این عقلانیت را برای جهان تبیین و عرضه کند، نه تنها جایگاه خود را در آینده جهان تثبیت خواهد کرد، بلکه خواهد توانست یکی از مهم‌ترین الگوهای تمدنی عصر جدید را پیش روی بشریت قرار دهد.

انتهای پیام/