فتوای آیت الله مکارم شیرازی درباره عدم مشروعیت «نماز قلبی»

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در پی گسترش برخی ادعاهای انحرافی و طرح دیدگاه‌هایی فاقد پشتوانه شرعی از سوی جریان‌ انحرافی ترویج‌دهنده «نماز قلبی»، و با توجّه به نگرانی‌ها نسبت به پیامدهای اعتقادی و عملی این رویکرد، فتوای صریح و قاطع مرجع عالی‌قدر جهان تشیع، حضرت آیت‌الله العظمی مکارم‌شیرازی، دربارۀ این پدیده و عدم مشروعیت آن منتشر می‌شود.

ایشان اینگونه کارهایی که به آن «نماز قلبی» می‌گویند را غیرمشروع خواندند و راهکارهای صحیح و مورد تأیید شریعت برای دستیابی به حضور قلب را تبیین کردند. 

با توجه به تلاش برخی جریان‌ها برای ترویج این دیدگاه و ایجاد برداشت‌های نادرست در میان اقشار مختلف جامعه، فتوای صریح معظّم‌له به‌منظور تنویر افکار عمومی، صیانت از مرزهای شرع مقدّس و جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی منتشر می‌شود.

متن کامل استفتاء و پاسخ معظم‌له را در ادامه می‌خوانید:

باسمه‌تعالی
محضر مبارک مرجع عالی‌قدر حضرت آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه العالی)
سلام علیکم
اخیراً عده‌ای مطلبی را در تاریخ 1405/2/21 از حضرت‌عالی استفتا کرده‌اند (شماره: 690020) و با سوءاستفاده و هدف خاص، پاسخ آن را طراحی کرده و با شکل‌دهیِ خصوصی، تحت عنوان «جواز نماز قلبی و حکم شرعی نماز قلبی» و به نام صدور آن از سوی حضرت‌عالی منتشر نموده‌اند که به پیوست، محضر مبارک‌تان تقدیم می‌گردد.
بنابراین مستدعی است بفرمایید:
شخصی نه قبل و نه حین اقامه نماز واجب و مستحب، بلکه پس از اتمام نماز، در ذهن و قلب و عقل خود، تمام مفاهیم، اذکار و افعال نماز را بدون نقصان، از اذان و اقامه تا سلام، در سکوت مطلق، بدون التزام به صورت، شرایط و احکام شرعی نماز، به بهانه تقویت حضور قلب در نماز و تسلط بر افکار شیطانی و تقویت ایمان خود، تحت عنوان مستقل و جدیدی به نام «نماز قلبی» انجام دهد.
با این توضیحات که بگوید:
– اگر ارتباط قلبی با خداوند و معصومین (علیهم‌السلام) برقرار شد، قهراً عمل قلبی هم باید باشد؛ یعنی انسان می‌تواند در تفکرات و اذکارش مثلاً در نماز قلبی، رکوع و سجده انجام دهد!
– ما دو گونه نماز داریم؛ یک نوع، نمازی است که با بدنمان آن را انجام می‌دهیم و رکوع و سجود به‌جا می‌آوریم و یکی هم نماز روحی و قلبی است که استاد به علامه طهرانی دستورش را داده بود و گفته بود در نماز شب، دو رکعت اضافه کن و نماز قلبی بخوان. البته چون این نماز صورت فقهی ندارد، نمی‌توانیم آن را جایگزین نماز شرعی واجب کنیم و روشن است اگر نمازهای یومیه به‌صورت قلبی اقامه شوند، قطعاً باطل است؛ ولی چنانچه با هر نماز واجب، همان نماز را فقط به‌صورت قلبی انجام دهیم، در آینده برای تمرکز حواس، نفی خواطر و نورانیت قلب، خیلی مؤثر و مفید خواهد بود!

– در کنار نمازهای واجب و مستحب، می‌توان نماز قلبی هم خواند!
– اصل و حقیقت سجده، سجده دل است و نماز واقعی، نماز قلبی است!
– چه فرقی می‌کند؟! خب این هم نماز است دیگر؛ این هم ذکر است دیگر. نیت می‌کنی توی دلت: من دارم نماز عشاء چهار رکعت می‌خوانم قربةً الی‌الله. توی دلت نیت می‌کنی، بعد هم حالا، می‌خواهی اذان و اقامه بگو، بگو. عرض کنم، بعدش هم می‌توانی بروی سوره حمد بخوانی، قل هو الله بخوانی. همه این‌ها را با دلت داری می‌گویی. بعد، اشاره به رکوع می‌کنی، اشاره به سجود، و آن‌ها را هم می‌گویی. بعد این می‌شود یک رکعت دیگر، این می‌شود یک رکعت. پیش خودت حساب کن که این یک رکعت شد. بعد رکعت دوم هم مثل رکعت اول انجام می‌دهی، تشهد می‌خوانی. قشنگ دلت می‌گوید دیگر این‌ها را؛ حالا اگر دلت نگوید، عقلت که می‌گوید، فکرت که می‌گوید، مغزت که می‌گوید، ذهنت که می‌گوید؛ همه این‌ها را دارد با خودت می‌گوید دیگر. حالا با دلت نمی‌توانی بگویی؟ چرا نتوانی؟ خب لابد دلت مشغول جاهای دیگر است که نمی‌توانی دلت را خلوت کنی و با خدا درد دل کنی!

التزام و ترویج مطالب فوق‌الذکر تحت عنوان «نماز قلبی» از نظر شرعی چه حکمی دارد؟

بسمه‌تعالی
باسلام
این‌گونه کارهایی که به آن نماز قلبی می‌گویند، مشروع نیست و ما راه‌های حضور قلب را در تفسیر نمونه، جلد 14، اوایل سوره مؤمنون، همچنین در بخش مقالات سایتمان نوشته‌ایم.
همیشه موفق باشید

انتهای پیام/